افزون بر اين ، تنها 250 روايت از پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم در تبيين و تفسير آيات به دست ما رسيده است . 3 . پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله و سلّم برخى از صحابه ، از جمله ابن عباس را براى فراگيرى علم تفسير دعا نموده و عرضه داشت « اللّهمّ فقّهه فى الدّين و علّمه التّأويل ؛ « 1 » خدايا ! او را در دين فقيه و عالم به تفسير بگردان . پس در واقع تفسير بخشى از آيات را بر عهدهء ديگران گذاشته تا آنها قرآن را تفسير كنند و با اين وجود نياز نمىديده است كه تمام قرآن را تفسير كند . ديدگاه سوم : اين نظريه كه به اعتدال و ميانه‌روى نزديك‌تر است بر اين باور است كه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نه تمام قرآن را و نه تنها چند آيه را تفسير كرده است ، بلكه بسيارى از آيات قرآن را تفسير نموده است ، زيرا همهء آيات قرآن نيازمند تفسير نيست ؛ برخى آيات با مراجعه به لغت يا ادبيات و نيز با تدبر قابل فهم است ؛ چنان كه آيات زيادى براى فهم ساده و عمومى مردم نازل شده و مردم با اندك توجهى معناى آن را مىفهميدند ؛ مانند آيهء لا تَأْكُلُوا أَمْوالَهُمْ إِلى أَمْوالِكُمْ . . . ، لا تَقْرَبُوا الزِّنى إِنَّهُ كانَ فاحِشَةً . و . . . دكتر ذهبى اين نظريه را تقويت مىكند . اين ديدگاه با توجه به نكاتى كه در زير به آن اشارت مىرود مىتوان گفت بهترين ديدگاه است . 1 . تمام قرآن نيازمند به تفسير نيست ، زيرا همانطور كه در مطالب گذشته بيان شد قرآن به زبان عربى و در محيط عرب زبان نازل شده تا مردم به سادگى بتوانند قرآن را بفهمند . قرآن خود نيز بدين نكته اشارت نموده ، مىفرمايد : وَ لَقَدْ يَسَّرْنَا الْقُرْآنَ لِلذِّكْرِ ؛ ما قرآن را براى تذكر و پند آسان ساختيم » ، 2 . برخى مطالب قرآن با مراجعه به لغت و ادبيات ، قابل فهم و درك است كه دانشمندان و مفسران نيز مىتوانند به اين مهم بپردازند . 3 . تعداد روايات تفسيرى كه سيوطى از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نقل نموده ، اگر چه به ظاهر 250 حديث است اما به اين منحصر نمىشود ، زيرا با الحاق سنت و سيرهء عملى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و احاديث آن حضرت در اصول و فروع كه مطابق با قرآن است و نيز رواياتى كه از جانب ائمهء

--> ( 1 ) مسند احمد بن حنبل ، ج 4 / 127 ( شرح احمد محمد شاكر ) .